URI://Dziennik_Ustaw/2022/2647/45b/1/1: Art. 45b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647) postępowania administracyjnego w Ordynacji podatkowej utrzymano ograniczenie dotyczące kompetencji merytorycznych kolegiów. Samorządowe kolegium odwoławcze jako organ odwoławczy wydaje decyzje na podstawie art. 233 O.p. W stosunku do art. 138 k.p.a.14 regulacja art. 233 O.p. została zmodyfikowana, a mianowicie w § 1 w pkt 2 Zgodnie z art. 168 §1 Ordynacji podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, wnioski) mogą być wnoszone na piśmie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokółu. Od 16 sierpnia 2006r. podania mogą być wnoszone również za pomocą środków komunikacji Przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się do:1) podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe;2) opłaty skarbowej oraz opłat, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych;3) spraw z zakresu prawa podatkowego innych niż . Zawieszanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego obywateli z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego Niemożliwość wydania nowej decyzji z uwagi na upływ terminu przedawnienia w ramach rozstrzygnięć podatkowych Ograniczony dostęp RPO do akt z tajemnicą skarbową Te problemy wymagają zmian legislacyjnych AKTUALIZACJA: W ramach prac nad nowelizacją Ordynacji podatkowej przewidywane jest rozwiązanie sprawy instrumentalnego wszczynania postępowań karnych skarbowych i ograniczonego dostępu RPO do akt stanowiących tajemnicę skarbową – odpowiada minister finansów Postępowania wszczęte w bliskim terminie przedawnienia zobowiązania stanowią znikomy odsetek ogółu postępowań przygotowawczych RPO Marcin Wiącek przedstawił te sprawę minister finansów Magdaleny Rzeczkowskiej. Skargi obywateli do RPO wskazują na szereg ważnych i niestety nadal nierozwiązanych problemów Ordynacji podatkowej. Obowiązuje ona prawie od 25 lat i była wielokrotnie nowelizowana. Podejmowano także próby uchwalenia nowej, które ostatecznie zakończyły się fiaskiem. Projekt przygotowany przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Podatkowego, następnie modyfikowany przez Ministerstwo Finansów, przeszedł rządowy proces legislacyjny, jednak z powodu końca VIII kadencji Sejmu nie doszło do jego finalizacji. A potrzeba uchwalenia nowej Ordynacji nie budziła zasadniczych zastrzeżeń. Doradcy podatkowi czy przedstawiciele doktryny i judykatury wskazywali na konieczność opracowania nowego aktu - tak aby dostosować obowiązujące regulacje do standardów światowych i unijnych. Wśród zagadnień, których próbę naprawienia podjęto w ramach prac nad nową Ordynacji, były: Instrumentalne wszczynanie postępowań karnych skarbowych Wszczynanie postępowań karnych skarbowych w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego od wielu lat jest jednym z najczęściej stawianych zarzutów podatników. Obowiązujące przepisy budzą poważne wątpliwości konstytucyjne. Ich odzwierciedleniem jest nie tylko wniosek RPO do Trybunału Konstytucyjnego, ale także sukcesywnie kierowane skargi konstytucyjne obywateli. Sprawy te pozostają wciąż nierozstrzygnięte przez Trybunał - mimo że RPO złożył wniosek jeszcze w 2014 r. Apele Rzeczników kolejnych kadencji o usunięcie art. 70 § 6 punkt 1 Ordynacji podatkowej nie odnoszą rezultatu. W ocenie Ministra Finansów przed rozpatrzeniem spraw zawisłych przed TK podejmowanie prac legislacyjnych w tym zakresie jest przedwczesne. Stan, w którym wniosek RPO od 8 lat pozostaje nierozstrzygnięty przez TK - a resort finansów uzależnia ewentualne działania legislacyjne od stanowiska Trybunału - jest zdecydowanie niekorzystny dla obywateli. Ostatnia uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o możliwości kontrolowania przez sądy administracyjne wszczynania przez organy podatkowe postępowań karnych skarbowych w celu zapobiegania przedawnianiu się zobowiązań podatkowych powinna przyczynić się do ograniczenia tego negatywnego zjawiska, niemniej jednak całkowicie go nie wyeliminuje. Jeszcze w ramach rządowego etapu prac nad nową Ordynacją podatkową, w projekcie Ministra Finansów, dostrzeżono konieczność definitywnego rozwiązania tego problemu właśnie w warstwie legislacyjnej. Ograniczono więc przesłanki zawieszania biegu terminu przedawnienia, rezygnując z regulacji z art. 70 § 6 punkt 1 Ordynacji. W uzasadnieniu projektu wskazano, że ważnym elementem nowej koncepcji przedawnienia jest rezygnacja z niezwiązanej z wymiarem przesłanki powodującej obecnie zawieszenie. W tym kontekście należałoby spytać, z jakich powodów resort finansów zmienił stanowisko co do bezwzględnej konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie TK - skoro w dacie wspomnianych prac nad nową Ordynacją w 2019 r. wniosek RPO z 2014 r. oczekiwał na rozpoznanie. Wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia w przypadku wznowienia postępowania Jedną z podstaw wznowienia postępowania podatkowego jest sytuacja, gdy przepis będący podstawą decyzji ostatecznej okazał się niekonstytucyjny, a także gdy wpływ na treść wydanej decyzji miało orzeczenie TSUE. Wówczas organ podatkowy ma obowiązek wznowienia postępowania. Nie oznacza to jednak gwarancji, że decyzja zostanie skutecznie wzruszona. Obecnie, po postępowaniu wznowieniowym organ podatkowy zasadniczo odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji, nawet jeżeli stwierdzi ustawowe podstawy wznowienia, ale wydanie nowej decyzji co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia: prawa do wydania decyzji ustalającej, zobowiązania podatkowego lub prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. W efekcie, nawet jeżeli dojdzie do wznowienia postępowania z uwagi na wyrok TK lub orzeczenie TSUE, organ może wydać decyzję odmawiającą uchylenia dotychczasowego rozstrzygnięcia właśnie z uwagi na przedawnienie. Oznacza to, że czas trwania postępowań przed TK, TSUE lub Trybunałem Sprawiedliwości UE może w pewnych przypadkach decydować o niemożliwości wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej, jeśli dojdzie do upływu terminu przedawnienia. Na ten problem także zwrócono uwagę w projekcie nowej Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że pewność prawa wymaga, aby nie dopuszczać do sytuacji, w której zobowiązanie podatkowe może być reaktywowane i po upływie terminu przedawnienia nadal prowadzone jest postępowanie w sprawie przedawnionego zobowiązania bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych. Zasada ta powinna jednak być zmodyfikowana w tak szczególnej sytuacji, jak wydanie decyzji ostatecznej na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł TK albo orzeczenie TSUE miało wpływ na treść decyzji. Projektodawcy nowej Ordynacji proponowali, aby wznowienie postępowania następowało na wniosek strony złożony w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia TK lub publikacji sentencji orzeczenia TSUE, jeżeli: okres od dnia wejścia w życie orzeczenia TK lub publikacji sentencji orzeczenia TSUE do dnia upływu terminu przedawnienia poboru jest krótszy niż 3 miesiące lub wejście w życie orzeczenia TK lub publikacja sentencji orzeczenia TSUE nastąpiło po upływie terminu przedawnienia poboru. Miało to na celu umożliwienie weryfikacji zobowiązania wymierzonego decyzją ostateczną w każdym przypadku, gdy TK stwierdza niekonstytucyjność podstawy prawnej decyzji czy TS – jej wpływ na treść decyzji. Ograniczony dostęp RPO do akt stanowiących tajemnicę skarbową Kolejną kwestią, na którą ponownie RPO zwraca uwagę MF, jest od lat nierozwiązany problem z dostępem do akt administracyjnych, które zawierają tajemnicę skarbową. Obecna regulacja, umożliwiająca ich udostępnienie RPO wyłącznie w związku z jego udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w praktyce znacznie utrudnia realizację ustawowych zadań RPO w obszarze podatkowym. Niestety, nadal zdarzają się przypadki, w których organy powołują się na brak możliwości udostępnienia akt konkretnej sprawy z postępowania podatkowego przed formalnym zgłoszeniem udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Utrudnia to zapoznanie się z całością akt podatkowych zgromadzonych przez organ oraz dokonanie wszechstronnej analizy danej sprawy pod kątem możliwości skorzystania z ustawowych kompetencji RPO. Dla obywateli zaś niezrozumiałe jest to, że ustawodawca wyposaża Rzecznika w uprawnienie do przystąpienia do postępowania podatkowego, jednocześnie wykluczając go z podmiotów uprawnionych do dostępu do akt zawierających tajemnicę skarbową, zanim sprawa trafi do sądu administracyjnego. Temat ten był już poruszany w ramach zgłaszanych uwag podczas prac legislacyjnych nad nową Ordynacją. Wówczas do projektu dodano regulację, zgodnie z którą akta spraw podatkowych zawierające informacje z instytucji finansowych naczelnicy urzędów skarbowych czy urzędów celno-skarbowych, dyrektorzy izb administracji skarbowej oraz Szef Krajowej Administracji Skarbowej udostępniają sobie wzajemnie w celu realizacji zadań ustawowych, a także na żądanie RPO w celu realizacji jego zadań ustawowych. W 2021 r. Minister Finansów zapewniał RPO, że przy okazji najbliższych prac nad nowelizacją Ordynacji zostanie rozważona zmiana legislacyjna. Każdy z tych obszarów problemowych został dostrzeżony w ramach prac legislacyjnych nad nową Ordynacją. Mimo słusznych założeń, nie doszło jednak do oczekiwanych zmian. Rzecznik prosi zatem panią minister o zainicjowanie stosownych prac legislacyjnych, a także o stanowisko co do każdej z tych kwestii. Pyta też, czy w resorcie toczą się kompleksowe prace nad całościową reformą Ordynacji podatkowej. Odpowiedź minister finansów Magdaleny Rzeczkowskiej Obowiązująca Ordynacja podatkowa jest na bieżąco dostosowywana do zmieniającego się otoczenia prawnego i społeczno-gospodarczego. Sukcesywnie wprowadzane są do Ordynacji podatkowej rozwiązania ukierunkowane na poprawę relacji pomiędzy organami podatkowymi a podatnikami oraz uproszczenie procedur podatkowych, w tym takie, które bazują na dorobku projektu nowej Ordynacji podatkowej - dalej: „projekt NOP”. Należy tu wymienić: indywidualny mikrorachunek podatkowy, który upraszcza rozliczenia podatkowe, instytucję współdziałania, której fundamentem jest zagwarantowanie pewności stosowania prawa w zamian za transparentność podatnika wobec administracji skarbowej, szersze możliwości zawieszenia postępowania podatkowego, które pozwalają na zwiększenie jego ekonomiki i efektywności oraz ograniczenie procesowych wydatków podatników związanych z wnoszeniem kolejnych środków zaskarżenia na podjęte rozstrzygnięcia, możliwość zaliczenia przez organ podatkowy będący organem Krajowej Administracji Skarbowej nadpłaty podatku na poczet niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, do których wymiaru lub poboru jest właściwy inny organ Krajowej Administracji Skarbowej. Spośród zmian Ordynacji podatkowej wykraczających poza zakres merytoryczny projektu NOP, na szczególne podkreślenie zasługuje wprowadzenie instytucji porozumienia inwestycyjnego służącego realizacji zasady pewności prawa podatkowego oraz zapewnieniu jednolitej i spójnej wykładni przepisów prawa podatkowego. Jednocześnie nie wykluczam dalszego wykorzystania na gruncie obowiązującej Ordynacji podatkowej dorobku projektu NOP, o ile konkretne rozwiązanie okaże się odpowiednie i adekwatne w aktualnym systemie podatkowym. Odnosząc się do problemu przedstawionego w pkt 2 pisma z 20 czerwca 2022 r. (Wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia w przypadku wznowienia postępowania), należy zauważyć, że wydane w ostatnich latach orzeczenia NSA potwierdziły słuszność rozwiązania przyjętego w obowiązującym art. 245 § 1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej. Z przepisu tego wynika zakaz uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej mimo stwierdzenia przesłanek wznowienia, jeżeli wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia. W wyroku z 4 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 2161/18 NSA, odwołując się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego odnośnie do celu instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych, stwierdził, że: „nie ma uzasadnienia stanowisko, by cele tej instytucji zawężać jedynie do funkcji ochronnej podatników. W uchwale II FPS 4/13 NSA podkreślił też, że upływ terminu przedawnienia wywołuje różnorakie skutki, stanowi między innymi przesłankę odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej ze względu na treść art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) mimo istnienia przesłanek wznowienia i nie ma przy tym znaczenia, jaka jest przyczyna wznowienia. NSA w tej uchwale wskazał też na podobne do art. 245 § 1 pkt 1 lit. b) uregulowanie zawarte w art. 247 § 2 w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Odniósł się też do poglądów, co do możliwości orzekania przez organ odwoławczy po upływie terminów przedawnienia na korzyść podatników, z którymi ostatecznie się nie zgodził.''; „przedstawiona wykładnia art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) nie stoi w sprzeczności z zasadą efektywności prawa unijnego, a w związku z tym nie jest trafny zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 TUE. WSA trafnie, bowiem wskazał, powołując się na wyroki TSUE z 21 stycznia 2010 r. C-472/08 i z 15 grudnia 2011 r. C-427/10, że to do krajowego ustawodawcy należy określenie, w jakim czasie i w jakim trybie podatnik jest uprawniony dochodzić zwrotu podatku zapłaconego niezgodnie z prawem UE. Polski ustawodawca w art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) w zw. z § 2 wyznaczył wyraźne granice czasowe, w których tryb wznowienia postępowania podatkowego, co do zasady, może skutkować uchyleniem decyzji dotychczasowej". Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 20 października 2020 r., sygn. akt I GSK 855/17. Przychylając się do oceny zagadnienia dokonanej przez NSA, uprzejmie informuję, że aktualnie nie jest planowane dopuszczenie uchylenia decyzji po upływie terminu przedawnienia w wyniku wznowienia postępowania. Obecnie trwają prace przygotowawcze nad obszerną, pogłębioną nowelizacją obowiązującej Ordynacji podatkowej. W ramach tej nowelizacji przewidywane jest rozwiązanie problemów poruszonych w pkt 1 (Instrumentalne wszczynanie postępowań karnych skarbowych) i pkt 3 (Ograniczony dostęp Rzecznika Praw Obywatelskich do akt stanowiących tajemnicę skarbową) pisma z 20 czerwca 2022 r. poprzez rozszerzenie dostępu Rzecznika Praw Obywatelskich do akt podatkowych oraz likwidację przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Jak wynika z posiadanych danych, na tle ogółu postępowań przygotowawczych prowadzonych przez finansowe organy postępowania przygotowawczego, wszczęte postępowania w bliskim terminie przedawnienia zobowiązania stanowią znikomy odsetek wszystkich spraw. Na obecnym, bardzo wczesnym etapie, czas trwania procesu legislacyjnego dotyczącego planowanej nowelizacji Ordynacji podatkowej jest trudny do oszacowania, stąd nie można jeszcze przesądzać o harmonogramie prac legislacyjnych. Praktycznie każdy obywatel płaci podatki z tytułu różnych dochodów czy też czynności prawnych. W poniższym artykule zastanowimy się, w jaki sposób, pod względem podatkowym, kształtuje się sytuacja, w której podatnik umiera przed zapłatą podatku. Czy taki niezapłacony podatek przechodzi na odpowiedzialność spadkobierców? Odpowiedzialność spadkobierców - jakie są zasady dziedziczenia? Zasady dziedziczenia określone zostały w Kodeksie cywilnym. W konsekwencji określenie spadkobierców oraz zakresu nabywanego majątku odbywa się na podstawie przepisów prawa cywilnego. Natomiast odnośnie do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe należy sięgnąć do przepisów Ordynacji podatkowej. Jak podaje art. 97 OP spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Przepisy te stosuje się również do praw i obowiązków wynikających z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego. Także do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania spadkodawcy zastosowanie znajdą regulacje wynikające z Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, jeżeli spadkobierca przyjmie lub odrzuci spadek w myśl postanowień tego kodeksu, to wywoła to także skutki na gruncie prawa podatkowego. Zasada ta odnosi się także do zaległości podatkowych czy też niezapłaconych przez spadkodawcę odsetek za zwłokę. Spadkobierca, który przyjmuje spadek, będzie odpowiadał za zobowiązania podatkowe i zaległości podatkowe spadkodawcy. Natomiast jeżeli spadkobierca odrzuci spadek, to nie ponosi odpowiedzialności. Decyzja o odpowiedzialności spadkobierców Zakładając, że spadkobierca przyjmuje spadek, należy przeanalizować, w jaki sposób kształtuje się odpowiedzialność spadkobierców za podatki spadkodawcy. W tym zakresie należy odnieść się do art. 100 Ordynacji podatkowej. Przepis ten podaje, że organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji. W kontekście powyższego przepisu należy wskazać, że przejście odpowiedzialności ze spadkodawcy na spadkobiercę następuje z dniem otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). Organ podatkowy nie orzeka zatem o „odpowiedzialności”, lecz o „zakresie odpowiedzialności”. Następnie zauważmy, że w tym zakresie konieczne jest wydanie decyzji przez organ podatkowy. Powoduje to, że spadkobierca nie składa deklaracji podatkowej w imieniu zmarłego. Tutaj konieczna jest decyzja podatkowa. Trzeba także zwrócić uwagę, że w prawie podatkowym istnieją dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych. Są do zobowiązania powstające z mocy prawa (np. podatek PIT) oraz zobowiązania powstające na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość podatku (np. podatek od spadków i darowizn). Przywołany art. 100 OP wskazuje, że zakres odpowiedzialności spadkobiercy obejmuje podatki wynikające z deklaracji podatkowych oraz te wynikające z decyzji podatkowych. W konsekwencji, jeżeli wobec spadkodawcy nie wydano decyzji podatkowej ustalającej wysokość podatku, to taka decyzja nie może zostać wydana wobec spadkobiercy. Natomiast jeżeli deklaracja złożona przez spadkodawcę jest nieprawidłowa lub deklaracji nie złożono, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, organ podatkowy jednocześnie ustala lub określa kwotę podatku. Przykład 1. Spadkodawca wynajmował prywatną nieruchomość, a wynajem był opodatkowany ryczałtem. Spadkodawca zmarł 10 stycznia, zanim złożył PIT-28. W tym przypadku spadkobierca nie składa deklaracji PIT-28. To organ podatkowy wyda dla spadkobiercy decyzję podatkową orzekającą o zakresie odpowiedzialności spadkobiercy, w której jednocześnie ustali wysokość zryczałtowanego podatku. Przykład 2. Spadkodawca prowadził działalność gospodarczą i 30 kwietnia złożył deklarację PIT-36L. Zanim zapłacił podatek, zmarł. W tej sytuacji spadkobierca również powinien oczekiwać na decyzję ze strony organu podatkowego. Przy czym organ podatkowy ma prawo do zweryfikowania, czy deklaracja PIT-36L złożona została prawidłowo. W decyzji podatkowej organ może określić podatek w innej wysokości. Przykład 3. Spadkodawca otrzymał darowiznę. Przed złożeniem deklaracji SD-3 zmarł. W tej sytuacji organ podatkowy nie wydał wobec spadkodawcy decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Takiej decyzji organ nie może wydać również i wobec spadkobiercy. Końcowo wskażmy, że termin płatności przez spadkobiercę zobowiązań wynikających z decyzji o zakresie jego odpowiedzialności wynosi 14 dni od dnia jej doręczenia. O zakresie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy orzeka organ podatkowy w drodze decyzji. Termin płatności to 14 dni od dnia otrzymania takiej decyzji. Warto także zauważyć, że możemy mieć do czynienia z sytuacją, w której spadkodawca umiera w toku prowadzonego przez organ podatkowy postępowania. W takiej szczególnej sytuacji zastosowanie znajdzie art. 102 § 2. OP. Podano tam, że w miejsce strony zmarłej w toku postępowania w sprawach dotyczących praw i obowiązków wymienionych w art. 97 wstępują jej spadkobiercy. Obowiązek powiadomienia spadkobierców Dodatkowo trzeba wskazać, że organy podatkowe mają również określone obowiązki względem spadkobierców. Jak bowiem możemy przeczytać w art. 103 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe zawiadamiają spadkobierców o: złożonych przez spadkodawcę odwołaniach od decyzji, zażaleniach na postanowienia i skargach do sądu administracyjnego; decyzjach umorzeniowych i odroczeniowych, jeżeli nie upłynął termin płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej lub termin płatności rat; decyzjach i postanowieniach, które zostały doręczone spadkodawcy, a w dniu jego śmierci nie upłynął jeszcze termin do złożenia odwołania, zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego; wszczętej kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej; złożonych przez spadkodawcę wnioskach o wszczęcie postępowania; postępowaniach wszczętych z urzędu wobec spadkodawcy. Dodajmy, że terminy do złożenia odwołania, zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego biegną ponownie od dnia doręczenia zawiadomienia. Podobnie też regulowana jest kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych. Otóż, jak wynika z art. 99 Ordynacji podatkowej, bieg terminów nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Odpowiadając zatem na pytanie postawione w tytule, należy wskazać, że odpowiedzialność spadkobierców za niezapłacone podatki jest zagadnieniem skomplikowanym. Zasadniczo możemy wskazać, że niezapłacone podatku przechodzą na spadkobierców, którzy przyjmują spadek. W takim przypadku o zakresie odpowiedzialności orzeka organ podatkowy. Dobiega końca procedura parlamentarna wprowadzania ustawy nowelizującej z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu automatyzacji załatwiania niektórych spraw przez Krajową Administrację Skarbową, dalej nazywaną ustawą nowelizującą. Ustawą ta przewiduje między innymi wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – dalej Większość tych zmian wejść ma w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Co się zmieni? 1. Umożliwienie przedłużania terminów podmiotom innym niż podatnicy Obecnie na podstawie art. 50 minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, przedłużać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego określając grupy podatników, którym przedłużono terminy, rodzaje czynności, których termin wykonania został przedłużony oraz dzień upływu przedłużonego terminu. Po nowelizacji dokonana zostanie zmiana polegająca na zastąpieniu zwrotu „grupy podatników” zwrotem „grupy obowiązanych”. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że przez obowiązanych należy rozumieć wszystkich adresatów przepisów podatkowych, na których przepisy te nakładają określone obowiązki (podatnicy, płatnicy, inkasenci, osoby trzecie, następcy prawni, jak również inne podmioty obowiązane do przekazywania informacji). 2. Wyłączenie możliwości zaliczania na poczet zaległości podatkowych wpłat kwot podatku VAT oraz akcyzy z tytułu importu towarów Z art. 62 § 1 zdanie drugie wynika, że w przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku – na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Obecnie od powyższego istnieje tylko jeden wyjątek, tj. zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej nie podlegają wpłaty dokonane na poczet ryczałtu od przychodów zagranicznych osób przenoszących miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (zob. art. 62 § 6 Po zmianach zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych nie będą podlegały również wpłaty dokonywane na poczet podatku VAT z tytułu importu towarów oraz podatku akcyzowego z tytułu importu towarów. Ministerstwo wskazuje, że stosowanie art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej do importowych należności podatkowych może spowodować jedynie negatywne konsekwencje dla funkcjonowania obrotu gospodarczego, wygenerować dodatkowe koszty z tytułu zmian w systemie finansowo-księgowym, bez uzyskania korzyści finansowych dla budżetu państwa, a w konsekwencji skutki te wręcz mogą być dla niego ujemne. 3. Zmiana sposobu dokonywania zwrotu nadpłat dla niektórych podatników Po nowelizacji zakres stosowania art. 77b § 1 pkt 2 ograniczony zostanie do podatników mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie dodany będzie art. 77b § 1 pkt 3 stanowiący, że w przypadku, gdy podatnik mający miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest obowiązany do posiadania rachunku bankowego lub rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, zwrot nadpłaty następuje wyłącznie na wskazany rachunek bankowy podatnika. W efekcie zwroty nadpłat dla podatników, którzy nie posiadają adresu zamieszkania na terytorium RP, będą realizowane wyłącznie na rachunek bankowy wskazany przez podatnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zgłaszania rachunków bankowych do zwrotów nadpłat (w zeznaniach rocznych lub w zgłoszeniu aktualizacyjnym osoby fizycznej będącej podatnikiem /ZAP-3/). 4. Umożliwienie zajmowania wierzytelności wynikających ze wspólnego obliczenia podatku przez małżonków Po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy nowelizującej dodany zostanie art. 92 § 3b Stanowić on będzie, że zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty dokonane przez organ egzekucyjny wobec jednego z małżonków obejmuje również wierzytelność o zwrot nadpłaty, o której mowa w art. 92 § 3 Tym samym w przypadku zajęcia wierzytelności jednego z małżonków zajęciem objęte zostanie również wierzytelność wspólna małżonków. 5. Zmiany w przepisach o sposobie doręczania pism Po zmianach wprowadzona zostanie bezwzględna możliwość doręczania stronom pism poprzez system teleinformatyczny organu podatkowego (systemami tymi będą Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych oraz e-Urząd Skarbowy). Zmiana ta wynikać będzie z nowego brzmienia art. 144 § 1a 6. Doprecyzowanie pojęcia „podanie” Jak wskazano w uzasadnieniu ustawy nowelizującej przez podanie należy rozumieć każde pismo kierowane do organów podatkowych. Ponadto treść przepisów art. 168 zostanie dostosowana do zmian polegających na zastąpieniu portalu podatkowego systemami teleinformatycznymi organów podatkowych. Systemami tymi będą Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych oraz e-Urząd Skarbowy (zasady funkcjonowania tych systemów określać będą przepisy art. 35 i nast. ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej). 7. Rozszerzenie zakresu udostępnianych danych niezawartych w aktach spraw podatkowych Obecnie Szef Krajowej Administracji Skarbowej udostępnia dane niezawarte w aktach spraw podatkowych inne niż określone w art. 297c jeżeli znajdują się w Centralnym Rejestrze Danych Podatkowych. Po nowelizacji dane będą mogły być przekazywane również prokuratorowi – w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań, a także Przewodniczącemu Komisji Nadzoru Finansowego. 8. Zmiany w przepisach o udostępnianiu danych komornikom Dodane zostaną przepisy mające na celu automatyzację procesu udostępniania komornikom informacji przez organy Krajowej Administracji Skarbowej. 9. Zmiany w przepisach dotyczących zaświadczeń Wejdą w życie zmiany ograniczające zakres informacji potwierdzanych w drodze zaświadczenia. Zaświadczenie ZAS-W nie będzie obejmowało informacji o prowadzonych postępowaniach w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Zaświadczenia ZAS-DF i ZAS-DP nie będą zawierać informacji o wysokości obrotu. Jednocześnie zakres informacji zawartych w zaświadczeniach o wysokości dochodu zostanie uzupełniony o kwotę uzyskanego przychodu oraz kwoty odliczonych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. dr Ewelina Skwierczyńska – doradca podatkowy Jak należy ująć w księgach rachunkowych wynagrodzenie za terminowe wpłacanie podatków i wykonywanie zadań związanych z ustalaniem oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego? Polecamy: PIT 2018. Komentarz Podatki 2018 RADA Wynagrodzenie za terminowe wpłacanie podatków i wykonywanie zadań związanych z ustalaniem oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego jest wykazywane na koncie „Pozostałe przychody operacyjne”. Drugostronnie zmniejsza ono rozrachunki publicznoprawne. UZASADNIENIE Prawo do zryczałtowanego wynagrodzenia z tytułu terminowego wpłacania podatków pobranych na rzecz budżetu państwa przysługuje płatnikom pdof oraz płatnikom składek na ubezpieczenie społeczne. Wysokość tego wynagrodzenia wynosi: • 0,3% kwoty podatków (zaliczek) pobranych przez płatników na rzecz budżetu państwa, • 0,1% kwoty prawidłowo wypłaconych świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Podstawowymi warunkami powstania prawa do tego wynagrodzenia są terminowe naliczanie i wpłacanie przez płatnika należności z tytułu pobranych podatków (zaliczek na podatek) i prawidłowe wypłacanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jak również przekazywanie związanych z nimi informacji. Polecamy: Ustawa o rachunkowości z komentarzem do zmian (książka) Autorzy: prof. dr hab Irena Olchowicz, dr Agnieszka Tłaczała, dr Wanda Wojas, Ewa Sobińska, Katarzyna Kędziora, Justyna Beata Zakrzewska, dr Gyöngyvér Takáts Kwota należnego wynagrodzenia jest potrącana z kwoty podatków (zaliczek na podatek) pobranych przez płatników. Jeżeli płatnik pobrał podatek nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, jest zobowiązany dokonać zwrotu nienależnego wynagrodzenia na rachunek właściwego urzędu skarbowego wraz z odsetkami za zwłokę. Wartość wynagrodzenia za poszczególne miesiące wykazywana jest w deklaracji rocznej PIT 4R w części C pkt 12. W przypadku ubezpieczeń wynagrodzenie to jest potrącane z należnych od płatnika składek na ubezpieczenia społeczne. Płatnik rozlicza należne mu wynagrodzenie w deklaracji rozliczeniowej składanej za miesiąc, w którym dokonał wypłaty świadczeń. Jeśli wynagrodzenie było nienależne, jego rozliczenia i zwrotu należy dokonać w deklaracji rozliczeniowej za następny miesiąc. Wynika z tego, że należną kwotę podatku bądź składki przekazuje się w wysokości netto, tj. jako różnicę między kwotą pobranego podatku (składki) a kwotą należnego wynagrodzenia. Potrącone wynagrodzenie należy zaliczyć do przychodów podatkowych w momencie jego faktycznego uzyskania, a więc potrącenia z wpłat. Ponieważ przychód ten nie jest związany z podstawową działalnością jednostki, należy wykazać go na koncie „Pozostałe przychody operacyjne”. Przychody te nie są jednak objęte VAT. Jeśli pracodawca przeznacza otrzymane wynagrodzenie na rzecz osób wykonujących te prace, powinien naliczyć od niego składki ZUS oraz potrącić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Co obejmują świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa i kto je ustala? Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanego ubezpieczeniem chorobowym, obejmują: • zasiłek chorobowy, • świadczenie rehabilitacyjne, • zasiłek wyrównawczy, • zasiłek macierzyński, • zasiłek opiekuńczy. Prawo do zasiłków i ich wysokość ustalają i wypłacają płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych - w pozostałych przypadkach. Liczbę ubezpieczonych należy ustalać według stanu na dzień 30 listopada poprzedniego roku kalendarzowego, a w stosunku do płatników składek, którzy na ten dzień nie zgłaszali nikogo do ubezpieczenia chorobowego - według stanu na pierwszy miesiąc, w którym dokonali takiego zgłoszenia. Przykład W sierpniu 2008 r. spółka ustaliła wartość należnego podatku od osób fizycznych w wysokości 22 400 zł oraz wypłaciła świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w wysokości 8000 zł. Wynagrodzenie z tytułu terminowego wpłacania podatków wynosić więc będzie: 22 400 zł × 0,3% = 67,20 zł, natomiast wynagrodzenie z tytułu wykonywania zadań z ubezpieczenia społecznego: 8000 zł × 0,10% = 8 zł. Ewidencja księgowa 1. Kwota należnego wynagrodzenia potrącona z podatków pobranych przez płatników i z należnych od płatnika składek na ubezpieczenia społeczne: Wn „Rozrachunki publicznoprawne” - w analityce „PDOF” 67,20 - w analityce „ZUS” 8,00 Ma „Pozostałe przychody operacyjne” 75,20 Kliknij aby zobaczyć ilustrację. • art. 3 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - z 2007 r. Nr 11, poz. 74; z 2008 r. Nr 67, poz. 411 • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 14 grudnia 1998 r. w sprawie wysokości i trybu wypłaty wynagrodzenia płatnikom składek z tytułu wykonywania zadań z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Nr 153, poz. 1005 • art. 2 i 61 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - z 2005 r. Nr 31, poz. 267; z 2008 r. Nr 119, poz. 771 • art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - z 2002 r. Nr 76, poz. 694; z 2008 r. Nr 144, poz. 900 • art. 28 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - z 2005 r. Nr 8, poz. 60; z 2008 r. Nr 118, poz. 745 • rozporządzenie Ministra Finansów z 24 grudnia 2002 r. w sprawie wynagrodzenia płatników i inkasentów pobierających podatki na rzecz budżetu państwa - Nr 240, poz. 2065 Małgorzata Kawczyńska główna księgowa, finalistka konkursu Księgowy Roku 2005

art 28 ordynacji podatkowej